“เนื้องอกอยู่ที่เบ้าตา ทำไมต้องผ่าเปิดกะโหลกศีรษะด้วย?”

“คุณจำเป็นต้องทำผ่าตัดโดยการเปิดกะโหลกศีรษะนะครับ”

ประโยคนี้คงเป็นสิ่งที่คนไข้ไม่อยากได้ยินมากที่สุด โดยเฉพาะถ้ามีปัญหาอยู่ที่ในเบ้าตาเท่านั้น เนื่องจาก “เปิดกะโหลกศีรษะ” ไม่ได้ฟังดูน่ากลัวเท่านั้น แต่มันมีความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นจริง!!! ตัวอย่าง(ซึ่งคงไม่มีหมอคนไหนอยากให้เกิด) เช่น เลือดออกมากขึ้น มีโอกาสสมองบาดเจ็บจากการดึงรั้ง เกิดการชักหลังผ่าตัด น้ำเลี้ยงสมองรั่ว ฯลฯ แค่ฟังก็เครียดแล้วไหมครับ ถ้าอย่างนั้นเราจะได้ประโยชน์อะไรจากการเปิดกะโหลกศีรษะกันล่ะ?

ตัวอย่างผู้ป่วยรายนี้(ได้รับอนุญาตจากผู้ป่วยแล้ว) มีเนื้องอกของเส้นเลือดขนาดใหญ่(มาก!!!) ทำให้ตาขวาโปนออกมาชัดเจนและสูญเสียลานสายตาไปบางส่วน จากภาพMRIพบว่าเนื้องอกมีขนาดใหญ่จนมองแทบไม่เห็นเส้นประสาทตาเลยและอยู่ลึกมาก ในผู้ป่วยรายนี้หากเราฝืนทำผ่าตัดผ่านทางเปลือกตาจะแทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะนำเนื้องอกออกได้หมดและมีโอกาสบาดเจ็บต่อเส้นประสาทตาหรือเส้นเลือดจนถึงขั้นตาบอดได้ (ลองคิดว่ามีช่องเล็กๆ แล้วมีลูกบอลอุดอยู่เต็ม มีเทปกาวแปะอยู่บนลูกบอล เราต้องพยายามนำลูกบอลออกมาโดยที่เทปกาวไม่ขาด!!!)

ผู้ป่วยรายนี้ได้รับการทำผ่าตัดโดยการเปิดกระโหลกศีรษะเพื่อเข้าไปหาเนื้องอกจากทางด้านบนซึ่งเป็นการทำงานร่วมกันเป็นทีมระหว่างหมอผ่าตัดสมองและหมอตา วิธีนี้จะทำให้สามารถเปิดเบ้าตาได้กว้างมากที่สุด(เห็นเนื้องอกเกือบตลอดความยาว) เมื่อใช้ร่วมกับกล้องจุลทรรศน์ที่มีกำลังขยายสูงทำให้สามารถแยกเส้นประสาทหรือเส้นเลือดฝอยออกจากเนื้องอกได้อย่างนุ่มนวลที่สุด หรืออีกนัยหนึ่งก็คือ “เป็นการผ่าตัดที่ดูรุนแรงที่สุด แต่กลับอ่อนโยนต่อเส้นประสาทมากที่สุด” เพราะในความคิดหมอนั้น เส้นประสาทตาคือสิ่งที่มีความสำคัญมากที่สุด ซึ่งคงไม่มีประโยชน์อะไรที่แผลผ่าตัดเล็กแต่ผู้ป่วยกลับมองไม่เห็นใช่ไหมครับ

การผ่าตัดแบบเปิดกะโหลกศีรษะนี้หากทำโดยผู้เชี่ยวชาญจะได้ผลลัพธ์ที่ดีไม่ว่าจะเป็นด้านความสวยงาม หรือการทำงานของระบบประสาท โดยผู้ป่วยรายนี้พึงพอใจผลการผ่าตัดเป็นอย่างมาก จะเห็นได้ว่านำเนื้องอกออกได้หมด ตาที่โปนยุบลงมาเท่ากัน การมองเห็นก็กลับเป็นปกติ และไม่มีภาวะแทรกซ้อนอื่นๆเลย

ดังนั้นครั้งต่อไปไม่ต้องตกใจนะครับ บางที่การผ่าตัดที่ดูรุนแรงอาจจะเป็นสิ่งที่คุ้มค่าที่สุดก็ได้ครับ

ผศ.นพ.โชติวัฒน์ ตันศิริสิทธิกุล, อ.พญ.พิมพ์ขวัญ จารุอำพรพรรณ

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

#ผ่าตัดสมอง #ผ่าตัดเบ้าตา #ก้อนในเบ้าตา #เนื้องอกในสมอง